Білім беру үшін ең жақсы 10 ел

Жақсы білім – ата-ананың баласына бере алатын ең жақсы сыйы. Мектептегі білім стандарттары бар жерде ұқсас болса да, жақсы ЖОО-ның дипломы балаңызға әлемдегі үздік компаниялардың есігін ашуы мүмкін.

Бірақ бір ЖОО-ны таңдау керек. Қателеспей таңдау жасау үшін қай елдердің білімі үздік, ең қымбат ЖОО-лардың бағасы қанша және сапасы бірдей, бірақ қолжетімді баламалар бар ма – бүгін талқылаймыз.

Білім сапасы қалай анықталады?

Білімді бағалаудың бірнеше түрі бар. Ең танымалдарының бірі – Әлем елдері бойынша білім деңгейінің индексі.

Бұл – Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму Бағдарламасында (БҰҰДБ) кездесетін біріктірілген көрсеткіш. Оны анықтау үшін елдегі ересек халықтың сауаттылық индексі (⅔ балл) және оқушылардың жалпы санының индексі (⅓ балл) қосылады. Мектептегі білім есепке алынбайды.

Деректер халық санағы нәтижесінен алынып, БҰҰ-ның статистикалық орталықтарында талданады.

Ең үздік білім беретін елдер тізімі:

Дегенмен, Индекстің кемшіліктері бар. Мысалы, ол білімнің маңыздылығы мен қолжетімділігін бағалайды, бірақ сапасын, оқу ұзақтығын немесе күтілетін ұзақтығын бағалай алмайды. Сондай-ақ, шетелдік студенттер туралы мәлімет ескерілмейді.

Қазір бар ең соңғы рейтинг – бұл әлем елдерінің білім деңгейі бойынша тізімі. Біз сіздерге осы жайында айтып өтеміз.

Best Countries Report: Әлемдегі ең үздік білім беру жүйесінің шолуы

Best Countries Report – жыл сайын US News, World Report, BAV Group және Пенсильвания университетінің Уортон мектебі бірлесіп жариялайтын есеп. Оның бір бөлімі қай елдерде білім беру ең жақсы екенін түсіндіреді.

Басты ерекшелігі — есеп 78 елден мыңдаған адамның сауалнамасына негізделеді. Білім мына үш көрсеткішке қарай бағаланады, әрқайсысы тең үлеске ие:

жақсы мемлекеттік ЖОО-лар жүйесі (тек ЖОО-лар. мектеп бөлімі маңызды емес)
университетке түсу мүмкіндігі
жоғары сапалы білімнің берілуі.

Біздің ойымызша, бұл рейтинг объективтірек, сондықтан біз осыған сүйенеміз. Енді үздік 10 елмен танысайық.

10 орын. Нидерланд

Нидерландта "Problem Based Learning" ("Мәселе негізінде оқыту әдісі") жасақталған. Мұнда оқытушы теорияны түсіндіреді, ал студенттер практикалық мәселені ойластырып, шешімін іздейді, алған білімдерін нақты қолданады.

Нидерландта ағылшын тілінде оқытатын 2000-нан астам бағдарлама бар. Оқу барысында студенттер аптасына 16 сағаттан артық жұмыс істей алмайды, ал каникул уақытында – толық жұмыс күніне шыға алады. Бакалавриат 3 жылға созылады, Orientation Year for Graduates Seeking бағдарламасы бойынша түлектер елде 1 жыл қалып, жұмыс таба алады.

Оқу ақысы жылына 12–18 мың доллар, білім ақылы. Дегенмен, жоғары балл жинаған студенттер (80–90%) жылына 2–5 мың доллар стипендия ала алады.

9 орын. Швеция

Скандинавияның экономикалық орталығы, жалақы көлемі бойынша әлемде 11-орында. Студенттер үшін жұмыс сағаты шектелмеген. Орташа сағаттық ставка – 170 доллардан жоғары. Оқу құны – жылына 10–15 мың доллар. ЕО азаматтары үшін Швецияда ЖОО-ға түсу тегін.

Швед университеттерінің басты ерекшелігі — әр студенттің жеке дамуына баса мән беруде. Оқытушылар бейресми қарым-қатынасқа ашық, шығармашылық ойлауды дамытады, жаңашыл көзқарасты қолдайды.

Елде 50 шақты университет бар, барлық бағдарламалардың үштен бірі ағылшын тілінде. Бакалавриат – 3 жыл, магистратура – 1–2 жыл, докторантура – тағы бірнеше жыл. Оқуды бітірген соң, Нидерландтағы сияқты, елде бір жылға қалуға және жұмыс табуға мүмкіндік бар.

Айрықша мақтаныш — арнайы білім беру бағдарламалары (Yrkeshögskolan, HVE). Серіктес кәсіпорындар оқу процесіне белсене қатысып, студенттерге практикаға жағдай жасап, жұмыс орындарын ұсынады.

Швециядағы үздік 3 университет

8 орын. Аустралия

Өте төмен қылмыс деңгейі және өте жайлы климаты бар ел. Аустралияда қыс мезгілінде де температура 16 градустан төмен түспейді.

Жоғары білім жүйесі жас, бірақ британдық үлгіге негізделген: оқыту сапасы жоғары, ғылыми зерттеулерге және студенттің өз бетімен оқуы мен дамуына басымдық береді. Бүгінгі таңда Аустралияның 9 университеті әлемдегі 200 үздік ЖОО қатарына кіреді, көптеген ғалымдары Нобель сыйлығын алған. Мемлекет ғылымды дамытуға мол қаржы бөледі.

Аустралия ЖОО студенттері аптасына 20 сағат жұмыс істей алады. 2 курсты бітірген соң, жұмыс іздеуге 1,5 жылға ВНЖ ала алады. 5 жыл оқыса, азаматтық алуға өтініш бере алады. Бұл — артықшылық та, белгілі бір қиындық та. Себебі виза алу үшін иммиграция мақсатыңыз жоқ екенін дәлелдеу керек.

Аустралияда 40 шақты университет бар, бакалавриат – 3–4 жыл, магистратура – 1–2 жыл.

Аустралиядағы үздік 3 университет

7 орын. Жапония

Жапонияда жұмыссыздық деңгейі әлем бойынша ең төмендердің бірі – 2%. Оның басты себебі – білім сапасының жоғары болуы. Барлық ЖОО-да заманауи зертханалар бар, студенттердің практикалық дағдыларын дамытуға көмектеседі. Бұл елде студенттен ең бағаланатын екі қасиет – табандылық пен тәртіп.

Жапонияда стипендиялар іс жүзінде жоқ, бірақ аптасына 20 сағат қосымша жұмыс жасау мүмкіндігі бар. Бакалавр бағдарламасы – 4 жыл, магистратура – 2 жыл. Кейбір жеделдетілген университеттерде мамандықты 2–3 жылда алуға болады (әлеуметтік қорғау, экономика, педагогика, әдебиет, шет тілдері).

2008 жылы «300 000 шетелдік студент тарту жоспары» іске қосылып, соның нәтижесінде кейбір сабақтар ағылшын тілінде жүргізіле бастады. Сондай-ақ, «жапон тілі», «мәдениет», «қоғамтану» сияқты қысқа мерзімді (1 семестрден 1 жылға дейін) бағдарламалар бар.

Жапонияда оқу құны қолжетімді (шамамен 8 000 доллар/жыл), бірақ жатақханалар ақылы (айына 900–2000 доллар).

Жапониядағы үздік 3 университет

6-орын. Швейцария

Швейцариядан 8 университет әлемнің үздік университеттері рейтингіне енген, оның 4-і шетелдік студенттер үлесі бойынша көшбасшы. Мемлекеттік ЖОО-ға түсу қиын: 18 жасқа толуды күтумен қатар, Швейцария аумағында 5 пәннен емтихан тапсырып, неміс немесе француз тілін C1 деңгейінде меңгеру қажет. Мемлекеттік университеттердің бакалавриатында ағылшын тіліндегі курстар өте аз. Дегенмен, бәрі сәтті болса, мемлекеттік университетте жыл сайын 1000 еуродан сәл аса төлеммен тегін оқуға болады.

Жекеменшік ЖОО-ларда ағылшын тіліндегі курстар көп, мектеп бітірген соң-ақ түсуге болады, бірақ оқу ақысы жоғары – жылына 15 000 доллардан басталады. Елде тұру айына 1.5-тен 2.5 мың еуроға дейін, ал студенттер екінші семестрден бастап аптасына 20 сағаттан аспай жұмыс істей алады. Мектептен кейін жұмыс іздеу үшін елде жарты жыл қалуға өтініш беруге болады.

Швейцариядағы үздік 3 университет

5-орын. Франция

Францияда студенттердің 12%-дан астамы шетелдік. 9 студенттің 10-ы білім сапасын жақсы деп есептейді, әр төртінші шетелдік студент стипендия алады.

Францияның білім жүйесінде 3 типтегі оқу орындары бар: мамандандырылған мектептер, университеттер және жоғары мектептер. Жоғары мектептер – тар пәндер бойынша жоғары деңгейде оқытатын, жылына орта есеппен 50 студент қабылдайтын кіші оқу орындары.

Францияда оқу ақысы бейбіт, ЕО азаматтары тегін оқи алады. Тұру жылына 200-ден 1000 долларға дейін шығады, аптасына 20 сағат жұмыс істеуге рұқсат, оқу біткеннен кейін жарты жыл бойы жұмыс іздеуге елде қалуға болады.

Франциядағы үздік 3 университет

4-орын. Канада

Канада тек жақсы тұруға қолайлы ел ғана емес, сонымен қатар ғылыми зерттеулер саласында көшбасшылар қатарында. ЖОО-да 5 оқытушының 2-сі халықаралық дипломға ие.

Оқу ақысы қымбат: көп мамандықтар бойынша жылына 11-33 мың доллар, МВА бағдарламасы – 45 мыңға дейін. Түлектер елде 3 жыл жұмыс істей алады. Квебек провинциясында оқу француз тілінде өтеді, ал қалған Канадада ағылшын тілінде. Елдегі 100 университеттің 7-сі әлемдік үздік университеттер рейтингінде, 4-і түлектердің жұмысқа орналасуы бойынша әлемнің ТОП-50-іне кіреді.

Канададағы үздік 3 университет

3-орын. Германия

Германияның білім жүйесі көне дәстүрлер мен соңғы ғылыми жетістіктерді ұштастырады. Мұнда сапалы және тегін білім алуға болады, тек студент сессиясы үшін әр семестрде 150-300 еуро төлеу қажет. Оқу бағдарламалары 4 профильге бөлінеді: G – гуманитарлық ғылымдар, М – медицина, биология, химия, Т – нақты, жаратылыстану және инженерлік ғылымдар, W – экономика, бизнес және әлеуметтік ғылымдар.

Германияда тұру бағасы қолайлы: айына 400-700 еуро. Бакалавр дәрежесін алу үшін 6-7 семестр оқу, магистрге – тағы 2-4 семестр керек.

Германиядағы үздік 3 университет

2-орын. Ұлыбритания

Сапалы білім жүйесі, Оксфорд пен Кембридждің Отаны. 18 университет әлемнің үздік 100-іне кіреді, сондықтан жылына жарты миллионнан астам студент Ұлыбританияға оқуға келеді.

Оқу ақысы жылына 18-45 мың доллар, тұруға жылына 14 мыңдай доллар жұмсалады. 90% университет әдістемелік дайындық бағдарламасын (Foundation) тапсыруды талап етеді, бірақ бакалавриат 3 жылға созылады, 4 жыл емес. Түлектерге 2 жыл елде қалып, жұмыс іздеуге мүмкіндік беріледі. Екінші мен үшінші курстар арасында 1 жылдық тағылымдама (Sandwich year) жиі болады.

Ұлыбританиядағы үздік 3 университет

1-орын. АҚШ

Әлемдегі ең үздік білім жүйесі. Әлемнің үздік 150 университеті тізіміне АҚШ-тың 38 университеті кіреді. Студенттер оқу барысында елдің жетекші компанияларында практикадан өтеді. Жыл сайын миллионнан астам шетелдік АҚШ білім орындарына оқуға келеді. Дегенмен, оқудың құны барлығы үшін қолжетімді емес: жылдық ақы 20 000-нан 50 000 долларға дейін, колледждерде бакалавр дипломы алу үшін жылдық 10 000 доллардан басталады.

Қалаған студент Pathway дайындық бағдарламасын жақсы оқып, серіктес ВУЗ-ға кепілдендірілген түрде түсе алады. Дегенмен, оқу жоспары нақты емес, студенттер өздері пәндерін таңдайды.

АҚШ-тағы үздік 3 университет

P.S. Еуропадағы жоғары білімді барынша тиімді және қолжетімді қалай алу керек?

ТОП-10 үздік білім беретін елдер тізіміне еуропалық елдер көп кірді. Біріншіден, бір елдің дипломы БҰҰ елдерінде жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Екіншіден, Еуропа елдерінің көпшілігі БҰҰ елдерінің азаматтарына мектеп және университет бағдарламаларын тегін оқуды ұсынады.

Егер сіз баланы беделді ЖОО-да оқытуды ойласаңыз, инвестиция арқылы тұру құқығы бағдарламаларын қарастырыңыз. Сол арқылы баланы тегін оқытып, үнемделген ақшамен Еуропада жылжымайтын мүлік сатып ала аласыз.

Және есте сақтаңыз: жақсы білім – ата-ананың баласына бере алатын ең жақсы сыйы!